Edukacja ekologiczna w praktyce – kampanie, które trafiają w potrzeby odbiorców

Zmiany klimatyczne, postępująca degradacja środowiska i piętrzące się góry odpadów to jedne z wyzwań cywilizacyjnych, które wymagają podjęcia odpowiedzialnych wyborów. To wymaga zrozumienia działań, procesów i ich celów, w czym niezastąpioną rolę odgrywa edukacja ekologiczna.

Co to jest edukacja ekologiczna? Przykłady działań

Edukacja ekologiczna jest koncepcją kształcenia i wychowania, której celem jest budowanie społecznej świadomości w obszarach związanych z ochroną środowiska poprzez m.in. przedstawienie zależności pomiędzy człowiekiem a naturą. W szerszym kontekście stanowi ona element edukacji środowiskowej oraz obywatelskiej. Z tego względu działania ekoedukacyjne kładą duży nacisk na:

• aktywizację społeczeństwa i budowanie poczucia sprawczości,
• zachęcanie do troski o wspólne dobro, jakim jest każdy ekosystem,
• uświadomienie wpływu jednostki i społeczeństw na otaczającą nas rzeczywistość.

Choć wielu osobom edukacja ekologiczna kojarzy się głównie z przedszkolem i szkołą, to w rzeczywistości proekologiczne działania wychodzą daleko poza szkolne mury. Coraz częściej skierowane są nie tylko do dzieci i młodzieży, ale też do dorosłych z różnych grup wiekowych. Wśród przykładów takich działań można wymienić chociażby kampanie w mediach (w tym w internecie), konferencje, lokalne wydarzenia, konkursy, imprezy o charakterze informacyjno-edukacyjnym, ulotki, broszury informacyjne oraz plakaty.

Dlaczego potrzebujemy edukacji ekologicznej bardziej niż kiedykolwiek wcześniej?

Wśród celów edukacji ekologicznej tradycyjnie wymienia się potrzebę zachowania środowiska naturalnego w niezmienionym stanie dla przyszłych pokoleń. Ze względu na dynamiczne zmiany jakie zachodzą w biosferze, bardziej uzasadnionym wydaje się skupienie na tym, co dzieje się teraz wokół nas. Szczególnie w sytuacji, w której 70% Polaków uważa, że stoimy na krawędzi katastrofy ekologicznej, której zapobiec mogą tylko natychmiastowe działaniaⁱ.

To nie znaczy, że je podejmujemy. Spójrzmy na nasze śmieci. Okazuje się, że:

• Jedynie 51% Polaków sortuje odpady na papier, tworzywa sztuczne i metal, szkło, bioodpady i odpady zmieszaneⁱⁱ.
• 13% osób w wieku od 18 do 34 lat w ogóle nie segreguje odpadówⁱⁱⁱ.
• Aż 39% ankietowanych niesłusznie uznaje proces recyklingu baterii za szkodliwy dla środowiska.

Aktualnej wiedzy o działaniach i nawykach korzystnych dla planety, a więc też dla nas samych dostarcza nam właśnie rzetelna, prawidłowo prowadzona edukacja ekologiczna. Co ważne, często trafia ona na podatny grunt.

• 11% osób deklaruje, że do prawidłowego segregowania baterii zachęciły je kampanie informacyjne lub programy edukacyjne.
• 60% z nas już zmieniło swoje nawyki, by chronić środowisko^iv.
• 59% Polaków chętnie skorzysta z możliwości weryfikacji, czy opakowanie jest ekologiczne, jeśli otrzyma dostęp do jednego, kompleksowego źródła informacji.

Wszystkie te dane wskazują, że jako społeczeństwo jesteśmy gotowi na zmiany i chcemy działać, lecz czasem po prostu nie wiemy jak.

Publiczne kampanie edukacyjne – edukacja ekologiczna obowiązkiem przedsiębiorców

Z badań wynika, że aż 86% z nas chce, by liderami i drogowskazami w dziedzinie zrównoważonej przyszłości byli przedsiębiorcy^v. Podobnego zdania jest ustawodawca, który nałożył obowiązek prowadzenia albo finansowania publicznych kampanii edukacyjnych na firmy, które wprowadzają na rynek:

• produkty w opakowaniach,
• sprzęt elektryczny i elektroniczny,
• baterie i akumulatory.

Celem publicznych kampanii edukacyjnych jest podnoszenie ekologicznej świadomości społeczeństwa i wskazywanie prawidłowego sposobu postępowania odpadami z opakowań, elektroodpadami oraz ze zużytymi bateriami i akumulatorami. Działania prowadzone w ramach inicjatyw edukacyjnych mają informować o wpływie wspomnianych odpadów na środowisko i na zdrowie ludzi oraz prowadzić do zwiększenia poziomów selektywnej zbiórki.

Każdy przedsiębiorca, który ma obowiązek realizacji publicznych kampanii edukacyjnych (PKE) może:

• prowadzić PKE samodzielnie
• wnieść opłatę do Urzędu Marszałkowskiego
• powierzyć to zadanie organizacji odzysku opakowań bądź organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Edukacja ekologiczna dla każdego, czyli publiczne kampanie edukacyjne Interzero

Jako jeden z czołowych dostawców usług środowiskowych, Interzero wspiera przedsiębiorców w realizacji ich ustawowych obowiązków, również tych związanych z edukacją ekologiczną. W ramach przejęcia ustawowego obowiązku, realizuje publiczne kampanie edukacyjne skierowane do różnych grup odbiorców. Za ten obszar odpowiedzialny jest Zespół Edukacji Ekologicznej Interzero składający się z doświadczonych ekoedukatorów oraz propagatorów zrównoważonych nawyków i ekologicznego stylu życia.

Ekologia oparta na liczbach i faktach – Eko bez kantów (bez lukru i greenwashingu)

Kampania Eko bez kantów obejmuje szeroką gamę zróżnicowanych działań edukacyjnych skierowanych do dorosłego odbiorcy. Centralnym punktem tej kampanii jest strona internetowa, która dostarcza użytkownikom sieci rzetelnych informacji o gospodarce obiegu zamkniętego, opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz o ich recyklingu. Obok tekstów przybliżających te zagadnienia, znajdziemy tu raporty, wyszukiwarkę odpadów czy wideocasty z ekspertami z branży.

Aby trafić do szerokiej grupy odbiorców w projekcie Eko bez kantów wykorzystuje się zróżnicowaną paletę mediów i treści publikowanych na YouTube, Instagram, Facebook, TikTok i dostosowanych do różnych grup docelowych. Celem jest przybliżenie zasad funkcjonowania oraz samej idei gospodarki obiegu zamkniętego (GOZ), przeciwdziałanie marnotrawstwu surowców, a także zachęcanie i inspirowanie do dawania drugiego życia zarówno przedmiotom, jak i materiałom, z których je wykonano. Ogromny wkład do tego projektu wnoszą też eksperci, których można posłuchać w wideocaście Eko bez kantów.

Przy realizacji kampanii Eko bez kantów, Interzero współpracuje również z instytucjami kulturalnymi, czego przykładem są projekty zrealizowane z Muzeum Fotografii w Krakowie oraz z Domem Literatury we Wrocławiu.

W ostatnich miesiącach poprzez stronę prowadzona jest także kampania społeczna „Naładuj swoje baterie”, która pokazuje, że działania proekologiczne i zdrowie psychiczne mają ze sobą wiele wspólnego. Kolejne atrakcje już wszystkich. Ale póki co, każdy zainteresowany tym, co się dzieje z odpadami, kiedy trafią już do altany śmietnikowej, może zrozumieć, nie tylko co gdzie wyrzucić, ale także dlaczego to zrobić.

Program EkoPaka – edukacja ekologiczna w szkole i przedszkolu

EkoPaka – zamykamy obieg surowców to najstarsza publiczna kampania edukacyjna, prowadzona przez Interzero, a skierowana do najmłodszych. Jej celem jest wprowadzenie dzieci w świat opakowań i materiałów opakowaniowych oraz obrazowe wyjaśnienie, na czym polega recykling poszczególnych surowców.

Tytułowa EkoPaka to pudło zabawowo-edukacyjne, w którym znajdują się materiały dydaktyczne, plastyczne i kreatywne przeznaczone dla grup przedszkolnych, klas oraz szkół biorących udział w programie. Zawartość każdej EkoPaki pomaga przybliżyć najmłodszym jeden z materiałów opakowaniowych, a nauczycielom – przeprowadzić ciekawe, angażujące zajęcia, pełne eksperymentów i nauki przez zabawę.

Zgodnie z mądrością płynącą z przysłowia „Czym skorupka za młodu nasiąknie…”, EkoPaka pokazuje dzieciom, że zużyte produkty i odpady z opakowań to cenne surowce, z których mogą powstać nowe, wartościowe przedmioty. Jesienią 2024 r. projekt EkoPaka Papier trafił do 100 klas z Warszawy, które zostały wyposażone w zestawy materiałów merytorycznych i kreatywnych dotyczących papieru oraz jego recyklingu. Nauczyciele mają zapewnione pełne wsparcie. Ekoedukatorki Interzero podczas warsztatów online omówiły m.in. zawartość przesłanych paczek wiedzy, a także sposób ich praktycznego wykorzystania podczas zajęć.

Materiały edukacyjne EkoPaki, czyli wsparcie dla nauczycieli i ekoedukatorów

Kampania edukacyjna EkoPaka skierowana jest nie tylko do dzieci, ale też do wychowawców, nauczycieli i ekoedukatorów. Jej nieodłącznymi elementami są:

• strona internetowa zawierająca blog ekspercki, bazę wiedzy o surowcach i recyklingu oraz wyszukiwarkę odpadów,
• opracowane przez specjalistów materiały dydaktyczne, które są dostępne nie tylko dla placówek biorących udział w kolejnych edycjach programu, ale dla wszystkich zainteresowanych.

Wszystkie pomoce dydaktyczne EkoPaki wpisują się w podstawę programową i są zgodne z celami oraz treściami nauczania o ekologii na wszystkich etapach edukacji.

Wśród darmowych materiałów do edukacji ekologicznej znajdują się m.in. kolorowanki, karty pracy, ulotki, scenariusze zajęć i plakaty, które znajdą zastosowanie podczas zajęć, lekcji, warsztatów, ekopikników lub w trakcie pracy własnej w domu. Placówki zgłoszone do poszczególnych edycji programu EkoPaka otrzymują dodatkowo dostęp do merytorycznych webinarów, newsletterów oraz grupy, której członkowie mogą dzielić się doświadczeniami, pomysłami oraz wspólnie poszerzać wiedzę ekologiczną pod okiem ekspertów i ekoedukatorów.

Zrealizujemy kampanie edukacyjna dla Twojej firmy!

Edukacja ekologiczna w wydaniu Organizacji Odzysku Interzero to nie tylko stałe kampanie. Zespół Edukacji Ekologicznej realizuje też bezpośrednie działania z klientami, prowadzi warsztaty ekologiczne oraz bierze udział w wydarzeniach organizowanych przez współpracowników, klientów firmy i partnerów. Interzero z przyjemnością podejmie współpracę z Państwa firmą. Wystarczy przekazać tej firmie obowiązek prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych, aby współfinansować wartościowe projekty skierowane do najmłodszych i starszych widzów.

Źródła:

ⁱ https://ams.com.pl/wp-content/uploads/2024/07/EKO-swiadomosc-w-wyborach-konsumentow.pdf

ⁱⁱ https://ekobezkantow.pl/wp-content/uploads/2023/07/Raport_Pakujemy_sie_w_klopoty.pdf

ⁱⁱⁱ https://ekobezkantow.pl/wp-content/uploads/2024/02/Miedzy-plusem-a-minusem-raport-badanie-baterie-recykling-interzero-eko-bez-kantow.pdf

^iv https://ams.com.pl/wp-content/uploads/2024/07/EKO-swiadomosc-w-wyborach-konsumentow.pdf

^v https://ams.com.pl/wp-content/uploads/2024/07/EKO-swiadomosc-w-wyborach-konsumentow.pdf