Rolnictwo regeneratywne: trend, który może uratować glebę i plony

Rolnictwo regeneratywne to jeden z najważniejszych trendów rolniczych w ostatnich latach, będący odpowiedzią na rosnące zanieczyszczenie środowiska i degradację ekosystemów. Choć ten model produkcji często uznawany jest za innowacyjny, w rzeczywistości opiera się na naturalnych procesach i tradycyjnych zabiegach agrotechnicznych znanych od pokoleń. Producenci widzą w rolnictwie regeneratywnym przede wszystkim szansę na zwiększenie i poprawę jakości plonów, natomiast ekolodzy – ochronę gleby i zwiększenie bioróżnorodności. Czy rzeczywiście rolnictwo regeneratywne to rolnictwo przyszłości? Sprawdź, czym wyróżnia się ten system produkcji i jakie są jego zalety.

Czym jest rolnictwo regeneratywne?

Rolnictwo regeneratywne (zwane również węglowym) to specjalny system uprawy, który koncentruje się nie na samej produkcji żywności, ale na odtwarzaniu i utrzymaniu naturalnego potencjału plonotwórczego gleby. Rolnicy gospodarujący w ten sposób skupiają się na ochronie gleby i całych ekosystemów przed degradacją. Dążą również do zmniejszenia śladu węglowego oraz magazynowania węgla organicznego w glebie. Podczas produkcji żywności wykorzystują metody przyjazne dla środowiska i wspierające bioróżnorodność.

Rolnictwo węglowe bazuje na naturalnych procesach zachodzących w przyrodzie (m.in. humifikacji). Dzięki temu pozwala na produkcję zdrowej żywności w zrównoważony sposób – bez szkody dla środowiska.

Rolnictwo regeneratywne a ekologiczne

Rolnictwo regeneratywne często utożsamiane jest z ekologicznym. Choć oba systemy mają ze sobą sporo wspólnego, nie można postawić między nimi znaku równości.

Rolnictwo ekologiczne to model produkcji przyjazny dla środowiska – mający na celu zachowanie różnorodności biologicznej, zapewnienie zwierzętom dobrostanu, utrzymanie żyzności gleby i wysokiej jakości wody oraz ograniczenie zużycia energii i zasobów naturalnych. Zasady rolnictwa ekologicznego są ściśle regulowane przepisami krajowymi i unijnymi, a gospodarstwa ekologiczne podlegają rygorystycznym kontrolom i certyfikacji. Rolnictwo ekologiczne zasadniczo daje niższe plony niż konwencjonalne.

Rolnictwo regeneratywne częściowo bazuje na zasadach rolnictwa ekologicznego. Czerpie jednak także z założeń permakultury czy rolnictwa precyzyjnego. W regeneratywnym systemie produkcji nie jest konieczne całkowite rezygnowanie ze stosowania nawozów sztucznych czy środków ochrony roślin – dąży się jedynie do zmniejszenia ich zużycia. Rolnictwo węglowe daje też rolnikom dużo większą swobodę przy planowaniu swojej produkcji i nie nakłada na nich ścisłych restrykcji. Taki system może zapewnić równie obfite, a nawet większe, plony jak system konwencjonalny. Zasady rolnictwa regeneratywnego może wdrożyć niemal każde gospodarstwo – nie jest niezbędne spełnienie określonych wymagań czy uzyskiwanie certyfikatów.

Najważniejsze zasady rolnictwa regeneratywnego

W centrum rolnictwa regeneratywnego znajduje się dbałość o żyzność gleby i rozwój jej aktywności mikrobiologicznej. Do najważniejszych zasad rolnictwa węglowego należą:

• zwiększenie i utrzymanie żyzności gleby – w rolnictwie regeneratywnym glebę wzbogaca się materią organiczną (z nawozów naturalnych czy resztek pożniwnych), która zwiększa żyzność podłoża oraz pobudza rozwój i aktywność mikroorganizmów glebowych;
• ograniczenie zużycia nawozów sztucznych i środków ochrony roślin – rolnictwo węglowe wykorzystuje przede wszystkim nawozy naturalne (obornik, kompost) oraz biologiczne i agrotechniczne metody ochrony roślin;
• okrywanie gleby – rolnictwo regeneratywne zakłada stosowanie stałego okrycia gleby (w postaci roślin okrywowych, mulczu czy międzyplonów), które ogranicza erozję, poprawia retencję wody i wspiera rozwój mikroorganizmów glebowych;
• ograniczenie zużycia energii – poprzez uproszczone sposoby uprawy gospodarowanie w rolnictwie węglowym odbywa się przy niskim zużyciu energii;
• zmniejszenie ingerencji w strukturę gleby – istotne znaczenie w rolnictwie regeneratywnym ma utrzymanie naturalnej struktury gleby poprzez ograniczenie zabiegów agrotechnicznych (zwłaszcza głębokiej orki);
• ochrona i wspieranie bioróżnorodności terenów rolniczych – w rolnictwie węglowym nie można zapominać o wspieraniu bioróżnorodności ekosystemów, która sprzyja większej odporności upraw na choroby i szkodniki oraz lepszemu plonowaniu roślin.

Korzyści z rolnictwa regeneratywnego

Rolnictwo regeneratywne może przynieść wiele korzyści zarówno samym rolnikom, jak i konsumentom oraz środowisku. Taki model produkcji pozwala osiągać rolnikom wyższe i stabilniejsze plony, które jednocześnie wyróżniają się lepszą jakością. Rolnictwo węglowe może więc pomóc producentom zyskać przewagę na rynku. Stosowanie praktyk przyjaznych środowisku wiąże się także z wyższymi dopłatami dla rolników. Dodatkowo producenci mogą zaoszczędzić na zakupie nawozów i środków ochrony roślin oraz kosztach zużycia energii. Dzięki rolnictwu węglowemu konsumenci zyskują z kolei wartościowe i zdrowe produkty, które mogą stanowić tańszą alternatywę dla produktów ekologicznych.

Najwięcej korzyści z rolnictwa regeneratywnego czerpie jednak środowisko. Ograniczenie stosowania nawozów sztucznych i środków ochrony roślin zmniejsza zanieczyszczenie gleby, wód i powietrza. Większa różnorodność upraw to cenne wsparcie dla owadów zapylających, ptaków i innych zwierząt. Gleba o lepszej strukturze jest natomiast mniej podatna na erozję i może magazynować więcej wody. Rolnictwo regeneratywne przyczynia się również do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery i magazynowania węgla w glebie, co ma duże znaczenie w walce z globalnym ociepleniem.

Przeczytaj: Globalne ocieplenie i efekt cieplarniany – co oznaczają te zjawiska?

Przykłady praktyk stosowanych w rolnictwie regeneratywnym

Zastanawiasz się, jak stosować zasady rolnictwa regeneratywnego w praktyce? Wbrew pozorom nie jest to takie trudne. By zwiększyć żyzność gleby i wspierać ochronę ekosystemów, możesz wykorzystać zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne techniki. Do najpopularniejszych praktyk, które znajdują zastosowanie w rolnictwie regeneratywnym, należą:

• uprawa bezorkowa,
• uprawa pasowa (trip-til),
• uprawa roślin okrywowych,
• sadzenie międzyplonów,
• uprawa roślin na zielony nawóz,
• pozostawianie resztek pożniwnych na polach,
• stosowanie płodozmianu,
• wapnowanie gleby,
• zwiększenie liczby uprawianych gatunków,
• stosowanie nawozów naturalnych,
• stosowanie zasad uprawy współrzędnej,
• mulczowanie,
• pozostawianie zadrzewień śródpolnych,
• intensywny wypas kwaterowy o krótkiej rotacji.

Rolnictwo regeneratywne w Polsce

W Polsce rolnictwo regeneratywne wciąż stanowi nowość. Choć nie ma jeszcze zbyt wielu gospodarstw stosujących praktyki rolnictwa węglowego, w ostatnich latach zainteresowanie takim modelem produkcji wyraźnie wzrasta. W wielu miejscach organizowane są szkolenia na temat rolnictwa regeneratywnego. Producenci zainteresowani tego typu produkcją mogą podjąć współpracę z organizacjami, które pomagają w konwersji z rolnictwa konwencjonalnego na rolnictwo regeneratywne. Choć nie ma bezpośrednich dopłat dla rolników regeneratywnych, mogą oni starać się o dofinansowanie produkcji w ramach ekoschematów (np. Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi).

Podsumowanie: dlaczego warto postawić na rolnictwo regeneratywne?

Rolnictwo regeneratywne to odpowiedź na oczekiwania konsumentów (poszukujących zdrowej żywności), rolników (chcących zwiększyć plony i zyski z produkcji) oraz środowiska (potrzebującego ochrony). Dzięki niemu można połączyć produkcję żywności z odbudową gleby i ochroną ekosystemów. Stosowanie zasad rolnictwa regeneratywnego nie jest skomplikowane, dlatego taki model produkcji jest odpowiedni niemal dla każdego gospodarstwa. Chcesz uczynić krok ku nowoczesnemu rolnictwu, które nie szkodzi środowisku? Rolnictwo regeneratywne może być doskonałą propozycją dla Ciebie.

Przeczytaj: Farmy wertykalne – rolnictwo przyszłości?